Der Blaue Reiter - Mavi Atlı Grubu / by Nezihe Karakaya

Ekim 1911’de Wassily Kandinsky ve Franz Marc, Der Blaue Reiter grubunu Münih’te kurmuştur. Onları harekete geçiren iki unsur olmuştur;
“at ve mavi renk”.

Grubun ismi, Marc’ın ve Kandinsky’nin mavi renk sevgisinden gelir. Binici kelimesi ise; 1909’da Kandinksy’nin “ Doğaçlama III / Mavi Atlı ” adlı kompozisyondan gelir. 1912’de yayımlanan, makale ve illüstrasyonları içeren almanak, sanatı, varoluşçu deneyim çerçevesinde kuramsallaştırır. Genel olarak hayvan resimleri yapan Franz Marc; “yaratılışın en saf varlığı hayvan, doğanın devingen güçlerinin, duyumsanarak yaşanan dünyanın simgesidir” der.1 Bu duyumsallığa Kandinsky; “evrensel ruhun nefesi”ni çizmeye çalışarak eşlik eder. Post-empresyonizme eleştirel yaklaşan Mavi Atlı grubu, içsel gerçeklikleri, görünen dünyanın ötesine geçerek ifade etme peşindedir. Sanat sorunlarını ve söyleyemedikleri her şeyi, sanatçılar, almanakta söyleme fırsatı bulur ve her sayıya “sesler” sütunu içinde katkıda bulunur. Almanağın vizyonu, uluslararası olma ilkesini gözetir. Sınırlar ve halklar tanımaz, sanat aracılığıyla insanlığı yüceltir ve bütünlüğe ulaşır.

Mavi Atlı “Yıllığı”, Marc’la   Kandinsky’nin fikirlerini birleştirmekle kalmaz; Friedrich Schiller ve Goethe gibi yazarların, ressam  Delacroix, kimyager  Chevreul, besteci Wagner, filozof  Steiner, sanat  tarihçi W.Worringer’ın  kuramlarını  bir araya getirir.  Mavi Atlı Grubuna, Paul Klee, August Macke, Gabrielle Münter, Alexej Jawlensky, Marianne  von Werefkin, Alfred Kubin, Feininger, Hans Arp, Arnold Schönberg  katılmıştır. 

   Rönesansın  natüralist sanat anlayışında benimsenen kuramlardan en geçerlik kazanan , Aritoteles’in yansıtma kuramı, doğanın  sanat  için model olma,  ilkesine dayanır.  Mimesis Kuramına göre;  “İster doğa isterse toplumsal gerçeklik olsun, gerçekliğin her doğru bilgisinin temelinde, dış dünyanın objektifliğinin, yani onun varlığının insan bilincinden bağımsızlığının onaylanması  bulunur.”2 Mavi Atlı Grubuna göre ise; sanatçının  görevi, gerçeğin özüne inmektir: Başka bir deyişle, doğanın biçimlerini yani görünür dünyayı yansıtmak değildir.

Ezotorik bilgiden, doğu felsefesinden okült gelenekten yararlanıp, bilimin, insanın, doğanın bilinmeyen yönlerini araştırırlar. Teozofik felsefenin de etkileri görülür . Bu dönem tinsel bir uyanış dönemidir. Düşünsel uyanış çağının başlangıcıdır. Kandinsky’nin, renklerin ve formların herhangi bir konuya referansta bulunmadan iletişim kurabileceklerini savunduğu “Über das Geistige in der Kunst” adlı kitabı, soyut akımın yanısıra grubun tinselliğe yaklaşımdaki alt yapısının altını çiziyor gibidir.

Grubun amacı , sanatta, edebiyatta, pozitif bilimlerde çeşitli aşamalarda gerçekleşen uyanışın gelişmelerini ile bu gelişmeleri aydınlatmak için gerekli olguları yansıtmak ve almanakta paylaşıyor olmaktır. Birinci Dünya Savaşı’nın yıkıcı etkisinin, ,gruptan iki kişinin kaybına sebep olmasıyla, grup sadece üç yıl faaliyet gösterebilmiştir.


1 İPŞİRPĞLU Nazan, Resimde Müziğin Etkisi, s:43 / 2 DIETER Heinrich- W.Iser, Theorien der Kunst, 1987, Frankfurt,s:260

Nezihe Karakaya

Haziran 2017

               Mavi Atlı Almanağı Kapak Görseli                  Çizim: Wassily Kandinsky

              Mavi Atlı Almanağı Kapak Görseli  

              Çizim: Wassily Kandinsky